#Expatriation
(#การสละสัญชาติ)
(ในหมวด Citizenship และ Nationality)
1.
ความหมาย (Definition)
Expatriation หมายถึง
การที่บุคคลสละหรือสูญเสียสัญชาติของตนโดยสมัครใจตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด
ทำให้ความสัมพันธ์ทางกฎหมายระหว่างบุคคลกับรัฐสิ้นสุดลง
ในอดีต
คำว่า Expatriation ใช้หมายถึงการละทิ้งความจงรักภักดีต่อรัฐเดิมและไปอยู่ภายใต้ความจงรักภักดีของอีกรัฐหนึ่ง
ปัจจุบัน
กฎหมายของหลายประเทศกำหนดให้การสละสัญชาติต้องดำเนินการตามขั้นตอนทางกฎหมาย
และมักมีผลเมื่อบุคคลได้รับหรือกำลังจะได้รับสัญชาติของรัฐอื่น
2.
ความเป็นมา
ในอดีต
หลายประเทศถือว่าพลเมืองไม่อาจสละสัญชาติของตนได้
เพราะความจงรักภักดีต่อรัฐเป็นความผูกพันตลอดชีวิต (Perpetual
Allegiance)
ต่อมา
แนวคิดเรื่องเสรีภาพของบุคคลได้รับการยอมรับมากขึ้น
ทำให้รัฐส่วนใหญ่ยอมรับสิทธิในการสละสัญชาติ ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
และคำนึงถึงการป้องกันมิให้บุคคลกลายเป็นผู้ไร้สัญชาติ
3.
หลักกฎหมายระหว่างประเทศ
หลักกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง
ได้แก่
1.
รัฐมีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการได้มาและการสิ้นสุดสัญชาติของตน
2.
การสละสัญชาติควรเป็นไปโดยสมัครใจและเป็นไปตามกฎหมาย
3.
รัฐไม่ควรทำให้บุคคลกลายเป็นผู้ไร้สัญชาติโดยพลการ
4.
การเพิกถอนสัญชาติที่มีลักษณะเลือกปฏิบัติหรือเป็นการลงโทษทางการเมือง
อาจขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ
4.
เหตุแห่งการสิ้นสุดสัญชาติ
กฎหมายของแต่ละประเทศอาจกำหนดให้สัญชาติสิ้นสุดลงได้
เช่น
- การยื่นคำร้องสละสัญชาติ
- การได้รับสัญชาติใหม่ในประเทศที่ไม่อนุญาตให้ถือสองสัญชาติ
- การแสดงความจงรักภักดีต่อรัฐอื่นตามที่กฎหมายกำหนด
- การรับราชการทหารในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาต
(ในบางประเทศ)
- การได้สัญชาติโดยการฉ้อฉล
ซึ่งอาจเป็นเหตุให้รัฐเพิกถอนสัญชาติ
5.
ผลทางกฎหมาย
เมื่อการสละสัญชาติมีผล
บุคคลอาจสูญเสียสิทธิบางประการ ได้แก่
- สิทธิในการเลือกตั้ง
- สิทธิในการดำรงตำแหน่งทางการเมือง
- สิทธิในการได้รับหนังสือเดินทางของรัฐเดิม
- สิทธิในการได้รับความคุ้มครองทางการทูต
- สิทธิในการพำนักโดยไม่มีข้อจำกัดในรัฐเดิม
(ขึ้นอยู่กับกฎหมายของรัฐนั้น)
หากยังไม่ได้รับสัญชาติของรัฐอื่น
บุคคลอาจตกอยู่ในภาวะ ไร้สัญชาติ (Statelessness) ซึ่งส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อการใช้สิทธิขั้นพื้นฐาน
6.
อนุสัญญาระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง
- ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน
ค.ศ.1948
(UDHR) มาตรา 15
- อนุสัญญาว่าด้วยสถานะบุคคลไร้สัญชาติ
ค.ศ.1954
- อนุสัญญาว่าด้วยการลดภาวะไร้สัญชาติ
ค.ศ.1961
- อนุสัญญายุโรปว่าด้วยสัญชาติ
ค.ศ.1997
7.
ความแตกต่างระหว่าง Expatriation และ Deprivation
of Nationality
Expatriation
การสละหรือการสูญเสียสัญชาติโดยสมัครใจของบุคคล
Deprivation
of Nationality
การที่รัฐเพิกถอนสัญชาติของบุคคลตามกฎหมาย เช่น
การได้สัญชาติโดยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือเหตุด้านความมั่นคงของรัฐ
8.
ตัวอย่าง
ตัวอย่างที่
1
บุคคลสัญชาติไทยได้รับสัญชาติของประเทศที่กำหนดให้ผู้ขอสัญชาติต้องสละสัญชาติเดิม
จึงยื่นคำร้องสละสัญชาติไทยตามขั้นตอนของกฎหมาย
ตัวอย่างที่
2
บุคคลได้รับสัญชาติของรัฐหนึ่งโดยใช้เอกสารปลอม
ต่อมารัฐตรวจพบการทุจริตและเพิกถอนสัญชาติ กรณีนี้เป็น การเพิกถอนสัญชาติ (Deprivation
of Nationality) มิใช่ Expatriation
9.
ประเด็นร่วมสมัย
ในปัจจุบัน
หลายประเทศเผชิญปัญหาการเพิกถอนสัญชาติในคดีที่เกี่ยวกับการก่อการร้าย
การฉ้อโกงในการขอสัญชาติ และอาชญากรรมร้ายแรง อย่างไรก็ตาม
การใช้มาตรการดังกล่าวต้องสอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน
และไม่ควรทำให้บุคคลตกอยู่ในภาวะไร้สัญชาติ เว้นแต่จะเป็นกรณีที่กฎหมายระหว่างประเทศยอมรับ
10.
ดูเพิ่มเติม (See Also)
- Nationality
- Citizenship
- Naturalization
- Renunciation
of Nationality
- Deprivation
of Nationality
- Denationalization
- Stateless
Person
- Dual
Nationality
- Diplomatic
Protection
- Passport
11.
คำสำคัญ (Keywords)
Expatriation
• Renunciation of Nationality • Loss of Nationality • Deprivation of
Nationality • Denationalization • Statelessness • Citizenship • Nationality •
Human Rights
หมายเหตุทางวิชาการ
เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลของกฎหมายระหว่างประเทศ
ผมขอเสนอว่า ใน สารานุกรมกฎหมายระหว่างประเทศ ควรแยกคำศัพท์ออกเป็น 3 คำ ได้แก่
1.
Expatriation — การสละสัญชาติ
(โดยสมัครใจ)
2.
Renunciation of Nationality — การสละสัญชาติ (ศัพท์กฎหมายที่ใช้ในกฎหมายของหลายประเทศ)
3.
Deprivation of Nationality (Denationalization) — การเพิกถอนสัญชาติ (การกระทำของรัฐ)
การแยกเช่นนี้จะตรงกับการใช้คำในตำรากฎหมายระหว่างประเทศ
อนุสัญญาระหว่างประเทศ และคำพิพากษาของศาลระหว่างประเทศ
และช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจความแตกต่างระหว่าง การสละสัญชาติด้วยความสมัครใจ กับ
การเพิกถอนสัญชาติโดยรัฐ ได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ.
=========================
📚 สนใจหนังสือของสำนักพิมพ์ทองใบ
คลิกดูรายละเอียดและสั่งซื้อ eBook
ได้ทันทีผ่านลิงก์ร้านขายหนังสือในMeb Market
หนังสือคุณภาพจากสำนักพิมพ์ทองใบ เรียบเรียงโดย
พลเรือตรี รศ.ทองใบ ธีรานันทางกูร อ่านง่าย ได้สาระ ค้นคว้าอ้างอิงได้
เหมาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ และผู้สนใจทั่วไป
Hashtag แนะนำ
#ร้านหนังสือสำนักพิมพ์ทองใบ
#Ebookไทย
#หนังสือดีบอกต่อ
#หนังสือออนไลน์
#MebMarket
#อ่านหนังสือ
#รักการอ่าน
#พัฒนาตนเอง
#ความรู้รอบตัว
#พระพุทธศาสนา
#ประวัติศาสตร์
#เศรษฐศาสตร์
#หนังสือวิชาการ
#หนังสือสารคดี
#Ebookน่าอ่าน
#หนังสือขายดี
#หนังสือแนะนำ
#BookLover
#ThaiEbook
#KnowledgeIsPowe

