#สารานุกรมกฎหมายระหว่างประเทศ #Expatriation ( #การสละสัญชาติ)

 

#Expatriation (#การสละสัญชาติ)

(ในหมวด Citizenship และ Nationality)

1. ความหมาย (Definition)

Expatriation หมายถึง การที่บุคคลสละหรือสูญเสียสัญชาติของตนโดยสมัครใจตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด ทำให้ความสัมพันธ์ทางกฎหมายระหว่างบุคคลกับรัฐสิ้นสุดลง

ในอดีต คำว่า Expatriation ใช้หมายถึงการละทิ้งความจงรักภักดีต่อรัฐเดิมและไปอยู่ภายใต้ความจงรักภักดีของอีกรัฐหนึ่ง ปัจจุบัน กฎหมายของหลายประเทศกำหนดให้การสละสัญชาติต้องดำเนินการตามขั้นตอนทางกฎหมาย และมักมีผลเมื่อบุคคลได้รับหรือกำลังจะได้รับสัญชาติของรัฐอื่น

---

2. ความเป็นมา

ในอดีต หลายประเทศถือว่าพลเมืองไม่อาจสละสัญชาติของตนได้ เพราะความจงรักภักดีต่อรัฐเป็นความผูกพันตลอดชีวิต (Perpetual Allegiance)

ต่อมา แนวคิดเรื่องเสรีภาพของบุคคลได้รับการยอมรับมากขึ้น ทำให้รัฐส่วนใหญ่ยอมรับสิทธิในการสละสัญชาติ ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด และคำนึงถึงการป้องกันมิให้บุคคลกลายเป็นผู้ไร้สัญชาติ

---

3. หลักกฎหมายระหว่างประเทศ

หลักกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

1.       รัฐมีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการได้มาและการสิ้นสุดสัญชาติของตน

2.       การสละสัญชาติควรเป็นไปโดยสมัครใจและเป็นไปตามกฎหมาย

3.       รัฐไม่ควรทำให้บุคคลกลายเป็นผู้ไร้สัญชาติโดยพลการ

4.       การเพิกถอนสัญชาติที่มีลักษณะเลือกปฏิบัติหรือเป็นการลงโทษทางการเมือง อาจขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ

---

4. เหตุแห่งการสิ้นสุดสัญชาติ

กฎหมายของแต่ละประเทศอาจกำหนดให้สัญชาติสิ้นสุดลงได้ เช่น

• การยื่นคำร้องสละสัญชาติ
• การได้รับสัญชาติใหม่ในประเทศที่ไม่อนุญาตให้ถือสองสัญชาติ
• การแสดงความจงรักภักดีต่อรัฐอื่นตามที่กฎหมายกำหนด
• การรับราชการทหารในต่างประเทศโดยไม่ได้รับอนุญาต (ในบางประเทศ)
• การได้สัญชาติโดยการฉ้อฉล ซึ่งอาจเป็นเหตุให้รัฐเพิกถอนสัญชาติ

---

5. ผลทางกฎหมาย

เมื่อการสละสัญชาติมีผล บุคคลอาจสูญเสียสิทธิบางประการ ได้แก่

• สิทธิในการเลือกตั้ง
• สิทธิในการดำรงตำแหน่งทางการเมือง
• สิทธิในการได้รับหนังสือเดินทางของรัฐเดิม
• สิทธิในการได้รับความคุ้มครองทางการทูต
• สิทธิในการพำนักโดยไม่มีข้อจำกัดในรัฐเดิม (ขึ้นอยู่กับกฎหมายของรัฐนั้น)

หากยังไม่ได้รับสัญชาติของรัฐอื่น บุคคลอาจตกอยู่ในภาวะ ไร้สัญชาติ (Statelessness) ซึ่งส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อการใช้สิทธิขั้นพื้นฐาน

---

6. อนุสัญญาระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง

• ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ค.ศ.1948 (UDHR) มาตรา 15
• อนุสัญญาว่าด้วยสถานะบุคคลไร้สัญชาติ ค.ศ.1954
• อนุสัญญาว่าด้วยการลดภาวะไร้สัญชาติ ค.ศ.1961
• อนุสัญญายุโรปว่าด้วยสัญชาติ ค.ศ.1997

---

7. ความแตกต่างระหว่าง Expatriation และ Deprivation of Nationality

Expatriation
การสละหรือการสูญเสียสัญชาติโดยสมัครใจของบุคคล

Deprivation of Nationality
การที่รัฐเพิกถอนสัญชาติของบุคคลตามกฎหมาย เช่น การได้สัญชาติโดยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จ หรือเหตุด้านความมั่นคงของรัฐ

---

8. ตัวอย่าง

ตัวอย่างที่ 1
บุคคลสัญชาติไทยได้รับสัญชาติของประเทศที่กำหนดให้ผู้ขอสัญชาติต้องสละสัญชาติเดิม จึงยื่นคำร้องสละสัญชาติไทยตามขั้นตอนของกฎหมาย

ตัวอย่างที่ 2
บุคคลได้รับสัญชาติของรัฐหนึ่งโดยใช้เอกสารปลอม ต่อมารัฐตรวจพบการทุจริตและเพิกถอนสัญชาติ กรณีนี้เป็น การเพิกถอนสัญชาติ (Deprivation of Nationality) มิใช่ Expatriation

---

9. ประเด็นร่วมสมัย

ในปัจจุบัน หลายประเทศเผชิญปัญหาการเพิกถอนสัญชาติในคดีที่เกี่ยวกับการก่อการร้าย การฉ้อโกงในการขอสัญชาติ และอาชญากรรมร้ายแรง อย่างไรก็ตาม การใช้มาตรการดังกล่าวต้องสอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน และไม่ควรทำให้บุคคลตกอยู่ในภาวะไร้สัญชาติ เว้นแต่จะเป็นกรณีที่กฎหมายระหว่างประเทศยอมรับ

---

10. ดูเพิ่มเติม (See Also)

• Nationality
• Citizenship
• Naturalization
• Renunciation of Nationality
• Deprivation of Nationality
• Denationalization
• Stateless Person
• Dual Nationality
• Diplomatic Protection
• Passport

---

11. คำสำคัญ (Keywords)

Expatriation • Renunciation of Nationality • Loss of Nationality • Deprivation of Nationality • Denationalization • Statelessness • Citizenship • Nationality • Human Rights

---

หมายเหตุทางวิชาการ

เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลของกฎหมายระหว่างประเทศ ผมขอเสนอว่า ใน สารานุกรมกฎหมายระหว่างประเทศ ควรแยกคำศัพท์ออกเป็น 3 คำ ได้แก่

1.       Expatriation — การสละสัญชาติ (โดยสมัครใจ)

2.       Renunciation of Nationality — การสละสัญชาติ (ศัพท์กฎหมายที่ใช้ในกฎหมายของหลายประเทศ)

3.       Deprivation of Nationality (Denationalization) — การเพิกถอนสัญชาติ (การกระทำของรัฐ)

การแยกเช่นนี้จะตรงกับการใช้คำในตำรากฎหมายระหว่างประเทศ อนุสัญญาระหว่างประเทศ และคำพิพากษาของศาลระหว่างประเทศ และช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจความแตกต่างระหว่าง การสละสัญชาติด้วยความสมัครใจ กับ การเพิกถอนสัญชาติโดยรัฐ ได้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ.

=========================

📚 สนใจหนังสือของสำนักพิมพ์ทองใบ  คลิกดูรายละเอียดและสั่งซื้อ eBook ได้ทันทีผ่านลิงก์ร้านขายหนังสือในMeb Market

หนังสือคุณภาพจากสำนักพิมพ์ทองใบ เรียบเรียงโดย พลเรือตรี รศ.ทองใบ ธีรานันทางกูร อ่านง่าย ได้สาระ ค้นคว้าอ้างอิงได้ เหมาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ และผู้สนใจทั่วไป

Hashtag แนะนำ

#ร้านหนังสือสำนักพิมพ์ทองใบ

#Ebookไทย

#หนังสือดีบอกต่อ

#หนังสือออนไลน์

#MebMarket

#อ่านหนังสือ

#รักการอ่าน

#พัฒนาตนเอง

#ความรู้รอบตัว

#พระพุทธศาสนา

#ประวัติศาสตร์

#เศรษฐศาสตร์

#หนังสือวิชาการ

#หนังสือสารคดี

#Ebookน่าอ่าน

#หนังสือขายดี

#หนังสือแนะนำ

#BookLover

#ThaiEbook

#KnowledgeIsPowe